Prostota wykonania i niskie (a w zasadzie zerowe) koszty eksploatacji: tradycyjny system wentylacji grawitacyjnej przez lata zdobywał swoich zwolenników. Instalacja oparta na naturalnych zjawiskach fizycznych umożliwiających wymianę powietrza przy korzystnych dla tego procesu warunkach atmosferycznych była masowo stosowana w większości domów jednorodzinnych, ale i dużych firm czy siedzib infrastruktury publicznej.
Rozwijająca się branża budowlana, a także regulacje prawne sprawiają, że budujemy domy wyróżniające się znakomitą izolacją, energooszczędnością i efektywnością, a w nich nie ma już miejsca na straty ciepła spowodowane zbyt zawodnym systemem wentylowania. Co w zamian? Dzięki instalacji wentylacyjnej, ale wspomaganej mechanicznym systemem wymiany powietrza z dodatkową funkcją, jaką jest odzysk ciepła gwarantujemy sobie oszczędności, wysoki poziom filtracji, a tym samym higienizacji powietrza. Dbamy w ten sposób o własne zdrowie, stan techniczny budynku, ale i portfel.
By jednak zapewnić sobie korzyści płynące z montażu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła konieczny jest odpowiedni rekuperator. Urządzenie nieprzewymiarowane, dobrane nie „na oko”, ale w oparciu o dokładnie oszacowany bilans powietrzny i ocenę parametrów technicznych nieruchomości. Przy wyborze rekuperatora kluczowe znaczenie ma kilka kwestii, a na rynku dostępne są różne warianty urządzenia, rekuperatory o różnych wymiennikach ciepła i wydajności. Jeśli stoisz przed wyborem centrali wentylacyjnej, chcesz się dowiedzieć na co zwrócić uwagę, czym charakteryzują się poszczególne typy wymienników, jaki rekuperator będzie najlepszy dla Twojej inwestycji i czy w ogóle rekuperacja ma sens w przypadku Twojego domu: dobrze trafiłeś!
Ale zacznijmy od początku:
Wielu inwestorów nim zdecyduje się na montaż rekuperatora dogłębnie analizuje zasadność takiej instalacji. Często słychać głosy, że rekuperacja to fanaberia dla zasobniejszych inwestorów, że tradycyjny system wentylacji w zupełności wystarcza, bo zdawał egzamin przez tyle lat i przepłacanie nie ma sensu. Wszystkie stwierdzenia to mity, jedyną prawdziwą tezą jest ta mówiąca o tym, że wentylacja grawitacyjna w nowoczesnym, energooszczędnym budownictwie nie ma racji bytu, a wyjaśniając najkrócej dlaczego warto podkreślić, że tradycyjny system wentylowania domu bazował przede wszystkim na NIESZCZELNOŚCIACH budynku, które w nowych nieruchomościach redukujemy do zera. Domy, które obecnie powstają mają odpowiadać wytycznym w zakresie przenikania ciepła i minimalizowania ryzyka jego strat: takich przepisów nie było jeszcze kilkadziesiąt lat temu, dlatego wentylowanie domu dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym miało sens.
Bo jak działa wentylacja grawitacyjna, a tak naprawdę KIEDY działa? Wtedy, kiedy zaistnieją do tego optymalne warunki, różnice temperatury i ciśnień. Latem, kiedy na zewnątrz jest o wiele więcej stopni niż wewnątrz budynku, nasz dom nie zostanie „przewietrzony”. Co więcej, jeśli istnieją optymalne warunki dla wypchnięcia zużytego powietrza i wtłoczenia świeżego poprzez uchylone okna czy też nawiewniki, razem z powietrzem zewnętrznym do naszych pomieszczeń „wpada” wszystko po kolei. Moc zanieczyszczeń, kurzu, pyłów, a w okresie grzewczym także smogu: to wszystko, łącznie z pyłami zawieszonymi staje się częścią tego, czym oddychamy również w domu.
Rekuperacja to instalacja gwarantująca odzysk energii termicznej, a także pełną filtrację powietrza, które zostaje nawiewane do budynku. Ten proces umożliwia centrala wentylacyjna z odpowiednim wymiennikiem ciepła: zimne, nieogrzane powietrze trafia na wymiennik ciepła, gdzie zostaje mu przekazana energia cieplna powietrza zużytego, wywiewanego z budynku. Co ważne, strumienie nie mieszają się i przefiltrowane powietrze nie zostaje zanieczyszczone przy okazji przekazania mu energii termicznej.
Podgrzanie powietrza i odzysk ciepła pozwalają na spore oszczędności na kosztach ogrzewania w sezonie grzewczym i jest to niewątpliwa przewaga nad tradycyjnie pojmowaną wentylacją, gdzie wręcz przeciwnie do wentylacji mechanicznej inwestor narażony jest na straty ciepła zimą z powodu uchylania drzwi i okien i wyziębianie pomieszczeń. Dystrybucja świeżego powietrza odbywa się za pomocą przewodów wentylacyjnych.
Istotne znaczenie przy wyborze instalacji wentylacyjnej dla budynku ma także fakt pełnej higienizacji powietrza, jest ona możliwa tylko dzięki zastosowaniu odpowiednich filtrów, a takie możliwości ma tylko i wyłącznie rekuperator.
Zasysane z zewnątrz powietrze dzięki systemowi filtrów jest pozbawiane alergenów, trującego smogu, cząsteczek pyłu zawieszonego i bakterii. Filtry działają także w obrębie budynku pochłaniając i redukując nieprzyjemne zapachy pochodzące z kuchni, czy zapachy dymu tytoniowego.
Pobór powietrza zewnętrznego i jego dystrybucję w poszczególnych pomieszczeniach, a także zasysanie powietrza zużytego gwarantuje centrala wentylacyjna, czyli rekuperator dzięki wentylatorom nawiewnym i wyciągowym. Z kolei rola wymiennika ciepła polega na odzysku ciepła z powietrza wysysanego z budynku, a dzieje się to w momencie, gdy strumienie powietrza zostają przetłaczane przez wymiennik.
Dokładna analiza techniczna budynku jest punktem wyjścia w trakcie doboru rekuperatora do inwestycji. Najważniejsze dane to przede wszystkim powierzchnia i kubatura budynku, liczba współmieszkańców nieruchomości, ponieważ te dane wpływają na obliczeniowy strumień powietrza wentylacyjnego dla budynku. Niemniej ważne jest jednak rozmieszczenie pomieszczeń na poszczególnych kondygnacjach, a także sposób ich użytkowania (np. jeśli planujemy działalność gospodarczą na terenie domu).
Oczywiście, choć zakup rekuperatora poprzedza wnikliwa analiza parametrów technicznych inwestycji, nie można zapominać o parametrach samego urządzenia, które mają także wpływ na wydajność rekuperatora, koszty jego eksploatacji i sposób użytkowania:
Wymiennik ciepła to kluczowy element rekuperatora, a jego wielozadaniowość (odzysk energii termicznej, odzysk wilgoci, oszczędności, ochrona środowiska) sprawiają, że warto brać pod uwagę różne możliwości i wybrać tryb pracy wymiennika ciepła najbardziej odpowiadający warunkom technicznym w budynku:
Rekuperatory dzielimy nie tylko ze względu na budowę wymiennika, ale także sposób i możliwości ich montażu ze względu na ich konstrukcję i wielkość urządzenia. Spośród różnych rodzajów centrali wentylacyjnych możemy wyróżnić:
W każdym rekuperatorze mamy do czynienia z podstawowym systemem filtracji opartym najczęściej na filtrach klasy M5 lub filtrach wstępnych klasy G. Ich zaletą jest fakt, że poprawiają jakość powietrza poprzez eliminację kurzów, pyłków, zarodników oraz pleśni i wilgoci w całym domu. By jeszcze bardziej zadbać o higienizację powietrza możemy zainwestować w system dodatkowych urządzeń filtracyjnych, opartych na filtrach klasy F (dokładnych), zatrzymujących także smog, bakterie i częściowo również wirusy.
Jaki rekuperator wybrać by zapewnić sobie świeże powietrze, wydajność rekuperacji, ale i efektywny odzysk ciepła? Lekturę powyższego artykułu warto uzupełnić o fachową konsultację z firmą, która kompleksowo zajmie się zaprojektowaniem całego systemu i jego montażem. Warto pamiętać o tym, że przy planowaniu rekuperacji konieczne jest obliczenie bilansu powietrznego (zapotrzebowania na świeże powietrze wyrażonego w m3/h) dla danej nieruchomości, a precyzyjne wyliczenia w oparciu o dane techniczne budynku może wykonać wykwalifikowany projektant branży HVAC.