Choć o rekuperacji w kontekście energooszczędnego, ekonomicznego i zrównoważonego budownictwa mówi się wiele, to stosunkowo niewiele miejsca poświęca się na kluczową kwestię związaną z zarządzaniem trybami pracy rekuperatora. A w przypadku wentylacji mechanicznej nie ma miejsca na przypadek lub „ustawienia robocze i standardowe”: system musi być dopasowany tak, by nie tylko „po prostu działał”, ale by działał z całą mocą i w pełni efektywnie. Możliwość ustawienia poszczególnych parametrów pracy centrali sprzyja dostosowaniu systemu do aktualnych potrzeb inwestora i warunków panujących w domu.
Wentylacja mechaniczna należy do rodzaju wentylacji wymuszanej: wentylatory służące do wspomagania pracy centrali odpowiadają za płynny, stały, ale przede wszystkim całkowicie kontrolowany przepływ powietrza. Co to oznacza? Przede wszystkim absolutną niezależność rekuperacji od warunków zewnętrznych: to zupełna odwrotność aniżeli w przypadku wentylacji grawitacyjnej, która działa jedynie przy zaistnieniu określonej pogody, różnicy temperatur i ciśnień.
Podstawy wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła nie są skomplikowane: nie ma tu przestrzeni na naturalny ruch powietrza: system działa poprzez wymuszoną przez wentylatory cyrkulację powietrza. Powietrze jest wywiewane ze stref brudnych, a w jego miejsce nawiewane jest świeże powietrze z zewnątrz, dodatkowo przefiltrowane i wolne od zanieczyszczeń, ale i wstępnie ogrzane. Istotnym elementem wyposażenia centrali jest bowiem wymiennik ciepła, który odzyskuje energię cieplną powietrza wywiewanego i przekazuje ją strumieniom powietrza nawiewanego do budynku. Świeże powietrze jest rozprowadzane po pomieszczeniach za pomocą kanałów wentylacyjnych ukrytych najczęściej w stropie budynku.
Centrala nie może działać „z automatu”. To nie wystarczy by przynosiła korzyści, ale i oszczędności: ustawienie trybu pracy rekuperatora to prosta czynność, dzięki której zyskujemy instalację działającą w sposób planowany i kontrolowany, a nie tylko centralę, która po prostu została podłączona do gniazdka i włączona.
Dlaczego to tak istotne?
Jest kilka powodów dla których ważne jest by rekuperator pracował według określonego harmonogramu.
1) Efektywność odzysku ciepła jest jednym z najważniejszych argumentów w tej dyskusji. Sprawność samego wymiennika, będącego kluczowym elementem wyposażenia centrali rekuperacyjnej jest zależna od tego w jakim zakresie pracuje urządzenie. Jeśli rekuperator pracuje zbyt intensywnie albo odwrotnie: pracuje mniej wydajnie, nie wykorzystując swojej mocy i potencjału, traci na tym wymiennik ciepła, który nie odzyskuje energii termicznej w optymalny sposób, a warto pamiętać, że wartość odzysku ciepła wśród niektórych modeli wymienników sięga nawet 95 procent.
2) Harmonogram pracy centrali można dopasować do trybu życia i potrzeb domowników: przepływ powietrza można korygować według realnego zapotrzebowania
3) Zestrojenie trybu wentylacji mechanicznej z aktualnymi warunkami pogodowymi za oknem: świadomość, że mechaniczna wentylacja wymuszona jest niezależna od pogody może skutkować błędnym przekonaniem inwestora o tym, że ustawienia parametrów nie mają znaczenia, bo przecież system i tak będzie działał: i owszem będzie działał. Ale to, co będzie działo się za oknem wymaga innego podejścia do intensywności wymiany powietrza i prowadzenia wentylacji mechanicznej w sposób kontrolowany.
Tyle w teorii, a teraz praktyka:
Wyobraź sobie, że Twój rekuperator działa w podstawowym, standardowym trybie pracy, w warunkach zimowych. Temperatury za oknem sięgają -5 stopni Celsjusza, powietrze jest suche, a w domu jesteś tylko Ty, w dodatku zaraz wychodzisz do pracy. Co się dzieje jeśli pozostawisz centralę w standardowym harmonogramie pracy?
Do domu będą nawiewane duże ilości suchego powietrza, w dodatku zimnego, które wymaga wstępnego ogrzania: wymiennik odzyska część ciepła, ale powstaną straty energetyczne. Dodatkowo, powietrze w domu stanie się przesuszone, a to znacznie obniży komfort użytkowania budynku.
Jak ustawić w takim wypadku tryby wentylacji mechanicznej?
Odpowiedni będzie tryb zredukowany (nocny): taki, który zmniejszy intensywność wymiany powietrza. Skoro w domu jest jedna osoba, która w dodatku za chwilę pozostawi budynek pusty można bez przeszkód obniżyć przepływ powietrza, ponieważ zmniejsza się zapotrzebowanie na świeże powietrze. Ponadto tryb oszczędny ogranicza straty ciepła, zapobiega wysuszaniu strumieni powietrza, jest energooszczędny, ale W DALSZYM CIĄGU ZAPEWNIA SPRAWNĄ WENTYLACJĘ DOMU.
Przełączenie centrali z trybu podstawowego w określoną opcję, która oszczędza lub zintensyfikuje pracę całego systemu nie może być postrzegane po prostu jako „kliknięcie”, które niewiele zmieni. Całkowicie świadome przełączanie trybów pozwala na wykorzystanie pełnego potencjału rekuperacji przy jednoczesnym ograniczeniu strat energii.
W zależności od modelu centrali wentylacyjnej i producenta nazewnictwo trybów pracy rekuperacji może się różnić, natomiast funkcje w obrębie danego trybu zawsze są podobne. Prześledźmy podstawowe tryby pracy wentylacji mechanicznej, aby dokładniej poznać podstawy wentylacji mechanicznej w codziennym jej użytkowaniu.
Standardowy tryb pracy wentylacji mechanicznej to tryb, w którym centrala wentylacyjna pracuje przez większość czasu. Standardowy tryb pracy charakteryzuje najczęściej używaną przez posiadacza systemu wentylacji mechanicznej wydajność pracy centrali, która w tym trybie może posiadać dość szeroki zakres wydajności, dostosowanej do potrzeb i komfortu konkretnych użytkowników. Standardowy tryb pracy to zazwyczaj 30%-75% maksymalnej wydajności rekuperacji pracujący wg harmonogramu lub ręcznych ustawień dostosowywanych przez użytkowników systemu wentylacji mechanicznej.
W trybie przewietrzania wydajność pracy centrali wentylacyjnej przekracza 75% jej maksymalnej wydajności i sięga do 100% jej wydajności. Tryb przewietrzania to najrzadziej używany tryb pracy, którego zadaniem jest nie tylko przewietrzenie budynku ale przede wszystkim oczyszczenie wymiennika ciepła ze skroplin i mikroskopijnych drobin zanieczyszczeń, które nie zostały wychwycone przez filtr i dostały się do wnętrza wymiennika ciepła. Producenci central wentylacyjnych zalecają, aby centrala pracowała przynajmniej raz dziennie przez około 30 minut w tym trybie. Tryb przewietrzania używa się również w trakcie imprez rodzinnych oraz w chwili zwiększonego zapotrzebowania na dopływ świeżego powietrza w budynku.
W trybie nieobecności, obroty wentylatorów w centrali wentylacyjnej są w znacznym stopniu zredukowane, a wydajność centrali waha się w granicach 15-25% maksymalnej wydajności. Tryb nieobecności jest zalecanym trybem pracy w przypadku nieobecności mieszkańców w domu, np. w trakcie urlopu. Tryb nieobecności można i często stosuje się również w nocy, gdy zapotrzebowanie na świeże powietrze jest najniższe.
Czy rekuperacja to obowiązek? Nie: to wybór, ale warto go podjąć przede wszystkim dla swojego zdrowia. Szacuje się, że większość problemów z układem oddechowym to nic innego jak skutek długotrwałego przebywania w słabo wentylowanych pomieszczeniach: domach, firmach czy też większych zakładach pracy. Spadające stężenie tlenu, znaczny wzrost dwutlenku węgla w powietrzu powoduje niewydolność oddechową i problemy z górnym układem oddechowym: w drogach oddechowych gromadzą się bowiem wszystkie zanieczyszczenia, które skutkują ciągłymi podrażnieniami, zwłaszcza w obrębie tchawicy i krtani: część z nich może przedostać się także do pęcherzyków płucnych powodując nawracające zapalenia płuc. Ciągłe obciążenia zanieczyszczeniami, związkami lotnymi czy smogiem u osób starszych czy tych dodatkowo zmagających się z chorobami współistniejącymi może doprowadzić nawet do rozwinięcia zespołu ostrej niewydolności oddechowej, która wymaga pobytu na oddziale intensywnej terapii.
Częste są także zaburzenia w układzie nerwowym: dekoncentrację, gorsze samopoczucie, ciągłe bóle głowy.
Dodatkowo, jeśli pogoda nie jest sprzyjająca ciąg może zanikać lub powodować „cofkę”: w połączeniu z kuchenką gazową tworzy to bardzo niebezpieczny scenariusz gromadzenia się dwutlenku węgla i powstawaniu czadu przy niepełnym spaleniu, a stąd już krok do stanu zagrożenia życia.
Wentylacja kontrolowana jest rozwiązaniem problemów zarówno ze zdrowiem, bezpieczeństwem, ale i stanem technicznym budynku, który „obrywa” przez niewydolny system wentylacyjny.
Kontrolowane i przemyślane zarządzanie pracą rekuperatora to klucz do oszczędności i wydłużonej żywotności urządzenia oraz optymalnego i energooszczędnego działania całej instalacji. Każdy z trybów pracy pełni inną funkcję i powinien być dobierany do konkretnych warunków panujących na zewnątrz oraz potrzeb domowników. Oczywiście, choć przez większość czasu centrala pracuje w trybie standardowym gwarantując stabilną wymianę powietrza, jego higienizację oraz optymalny odzysk energii termicznej z powietrza wywiewanego. Natomiast nie należy zapominać, że tryb podstawowy NIE JEST JEDNĄ opcją pracy rekuperatora. W czasie nieobecności w domu, ale także w czasie zjazdów rodzinnych, imprez, czy też w celach serwisowych (oczyszczenie wymiennika ciepła ze skroplin i drobin zanieczyszczeń) warto decydować się na ustawianie innych harmonogramów i opcji pracy centrali.
biuro@ecocomfort.pl
603 908 700