Instalacja wentylacji mechanicznej to bardzo rozbudowany system, zarówno w kontekście automatyki sterującej procesem wymiany powietrza w danym budynku jak, i w kontekście budowy całego systemu. Kompletna instalacja wentylacji mechanicznej bez względu na to czy jest to system nawiewny, wyciągowy, nawiewno-wywiewny, czy system z odzyskiem ciepła składa się z wielu podzespołów i specjalistycznych elementów, bez których prawidłowe funkcjonowanie systemu nie byłoby możliwe.
Centrala wentylacyjna, przepustnice regulacyjne, anemostaty, przewody dystrybuujące powietrze wentylacyjne itp. to główne elementy każdej instalacji wentylacji mechanicznej, lecz oczywiście nie wszystkie. W tym artykule przeczytasz, dlaczego skrzynka rozprężna jest tak ważna w każdej instalacji wentylacji mechanicznej, do czego jest potrzebna, jak działa i dlaczego nie można z niej rezygnować?
Skrzynka rozprężna jest jednym ze szczególnie ważnych elementów każdego systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Bez względu na to, czy jest to instalacja rekuperacji w domu jednorodzinnym czy system dystrybucji powietrza w budynku usługowym lub przemysłowym, skrzynka rozprężna zapewnia efektywny przepływ powietrza przez kratki wentylacyjne, nawiewniki czy anemostaty nawiewne oraz wyciągowe.
Skrzynka rozprężna jest elementem, który bezpośrednio łączy instalacje dystrybucji powietrza wentylacyjnego z anemostatami i kratkami kierującymi strugę powietrza nawiewanego do poszczególnych pomieszczeń oraz pobierających powietrze zużyte, które po przejściu przez wymiennik ciepła w centrali jest usuwane poza budynek. Skrzynka rozprężna pełni funkcję stabilizatora przepływu powietrza, zapewniając że powietrze przepływające przez anemostaty jest równomiernie rozprowadzone, a prędkość przepływającego powietrza jest zoptymalizowana i zapewnia bezgłośną pracę instalacji wentylacyjnej. Optymalny przepływ powietrza i wyciszenie instalacji to jednak nie wszystko. Skrzynka rozprężna przed anemostatem pozwala na zminimalizowanie oporów przepływu powietrza przez instalację, co dodatkowo pozwala na osiągnięcie niższego zużycia energii elektrycznej przez centralę wentylacyjną w wyniku braku konieczności pracy wentylatorów pod większym obciążeniem niezbędnym do pokonania dodatkowych oporów powietrza na instalacji.
Minimalizacja oporów przepływu i stabilizacja strugi powietrza przekłada się również na lepszy odzysk ciepła, co pociąga za sobą dalej idące korzyści takie jak niższe rachunki za ogrzewanie budynku i większy komfort cieplny odczuwany przez jego użytkowników lub mieszkańców.
Prawidłowo dobrana i wykonana skrzynka rozprężna gwarantuje wysoką efektywność systemu wentylacji mechanicznej, zapewniając wysoki komfort i niskie koszty użytkowania systemu.
Skrzynki rozprężne dostępne są najczęściej w dwóch wersjach wykonania: z tworzywa sztucznego oraz ze stali ocynkowanej. Oczywiście wybór odpowiedniego wykonania skrzynki rozprężnej zależy przede wszystkich od wybranego producenta. Marka przewodów dystrybucji powietrza wentylacyjnego ma tutaj znaczenie ponieważ na rynku obecni są producenci wykonujący skrzynki rozprężne dla swoich systemów przewodów ze stali ocynkowanej lub tworzywa sztucznego, no. z polipropylenu. Wybór odpowiedniego rodzaju skrzynki rozprężnej zależy również od rodzaju budynku, dla którego projektuje się instalację, np. w budynkach użyteczności publicznej z uwagi na bardziej restrykcyjne przepisy i wytyczne dotyczące ochrony przeciwpożarowej dozwolone jest stosowanie tylko instalacji ze stali ocynkowanej.
Wybór odpowiedniego rodzaju skrzynki rozprężnej zależy zatem zarówno od wyboru producenta instalacji, jaką planujemy zaprojektować i wykonać, ale także od specyfiki instalacji i budynku, w którym będzie wykonana dana instalacja.
Skrzynka rozprężna ze stali ocynkowanej jest rozwiązaniem, które charakteryzuje niezwykle wysoka trwałość oraz odporność na uszkodzenia i korozję. Stalowe skrzynki rozprężne, stosuje się przede wszystkim w obiektach, w których szczególne ograniczenia dotyczące odporności pożarowej wymagają stosowanie niepalnych materiałów, a zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego jest kluczowe.
Skrzynki rozprężne ze stali ocynkowanej są niezwykle wytrzymałe, ich odporność zwłaszcza na uszkodzenia mechaniczne, uderzenia i zgniatanie zapewniają ich długotrwałą pracę bez względu na warunki panujące w miejscu ich montażu.
Budowa skrzynki rozprężnej ze stali ocynkowanej jest zwarta i kompaktowa. Tego rodzaju skrzynki rozprężne wyposażone są w uchwyty umożliwiające ich dogodny sposób montażu na stropie lub pod stropem w warstwach sufitu podwieszanego co umożliwia odpowiedni montaż anemostatów do króćca skrzynki rozprężnej. Skrzynki rozprężne z blachy ocynkowanej wymagają zastosowania specjalnej uszczelki niezbędnej do łączenia jej króćców zarówno z przewodami wentylacyjnymi, co zapewnia szczelne połączenie instalacji wentylacji mechanicznej ze skrzynką oraz anemostatem nawiewnym lub wyciągowym.
Skrzynki rozprężne z tworzywa sztucznego dostępne są już u większości producentów materiałów wykorzystywanych do wykonywania instalacji wentylacji mechanicznej. Tego rodzaju skrzynki rozprężne cieszą się już bardzo dużym zainteresowaniem zarówno instalatorów, jak i inwestorów zwłaszcza w przypadku instalacji wykonywanych w domach jednorodzinnych. Najczęściej wykorzystywanym materiałem do produkcji tego rodzaju skrzynek rozprężnych jest spieniony polipropylen, polietylenu wysokiej gęstości oraz z poliwęglanu. Tego rodzaju materiał charakteryzuje się niezwykle niską wagą, a jednocześnie bardzo dobrymi właściwościami izolacyjnymi i akustycznymi przewyższając w tym względzie stalowe skrzynki rozprężne.
Niska waga skrzynek rozprężnych z tworzywa sztucznego, prostota ich konstrukcji i świetne parametry pracy instalacji wyposażonych w ten rodzaj skrzynek rozprężnych powoduje, że tego rodzaju materiały są coraz częściej stosowane w budownictwie i wciąż zdobywają coraz większe grono zadowolonych instalatorów oraz użytkowników.
Budowa skrzynek rozprężnych wykonanych z tworzywa sztucznego przypomina nieco te wykonane ze stali ocynkowanej. Podstawową jednak różnicą w konstrukcji tych skrzynek jest fakt, że skrzynki rozprężne z tworzywa sztucznego są najczęściej modułowymi elementami, składanymi przez instalatora bezpośrednio przed montażem na budowie. Moduły, z których składają się skrzynki dzielą się na moduły bazowe, króćce przyłączeniowe pod anemostaty o dowolnych średnicach, króćce montażowe przewodów wentylacyjnych, uszczelki, zaślepki oraz dodatkowe moduły segmentowe, które umożliwiają wykonywanie dowolnych rozmiarów skrzynek rozprężnych. Możliwość składania dowolnej skrzynki rozprężnej z modułów umożliwia łatwe przeprojektowanie instalacji lub dostosowanie jej do warunków panujących na budowie bez potrzeby wymiany całej skrzynki rozprężnej, jak miało by to miejsce w przypadku gotowej skrzynki stalowej. Skrzynki rozprężnej z tworzywa sztucznego pozwalają na bardzo efektywną prace systemu wentylacji mechanicznej, są w pełni odporne na korozję, higieniczne, łatwe w utrzymaniu czystości, a większość producentów tego rodzaju instalacji zapewnia, że nie wymagają potrzeby stosowania dodatkowych izolatorów w przypadku, gdy są prowadzone w przestrzeni ogrzewanej lub w przegrodach budowlanych.
Skrzynki rozprężne dostępne na polskim rynku, bez względu na to czy są wykonane ze stali ocynkowanej, polipropylenu czy polietylenu są wyposażone w specjalne uchwyty, które umożliwiają ich montaż w podwieszeniu pod stropem żelbetowym, drewnianym, w skosach oraz na ścianach. Większość producentów różnego rodzaju skrzynek rozprężnych wyposaża swoje produkty w uszczelki, zapewniające szczelne połączenie między skrzynką a przewodem wentylacyjnym oraz anemostatem, co w połączeniu z gwarancją wytrzymałości na ściskanie oraz odpornością na działanie wilgoci umożliwia montaż skrzynek rozprężnych w warstwach izolacji na stropie poniżej warstwy wylewki, co pozwala na całkowite ukrycie instalacji wentylacji mechanicznej, co jest szczególnie ważne w przypadku ich stosowania w domach jednorodzinnych.
Skrzynki rozprężne stosuje się powszechnie w różnego rodzaju instalacjach wentylacji mechanicznej. Ich zalety wykorzystywane są nie tylko w domach jednorodzinnych, ale również w obiektach przemysłowych oraz budynkach użyteczności publicznej. Również bardzo duże instalacje wentylacji mechanicznej pracujące w wielkokubaturowych obiektach powszechnie wyposażone są w skrzynki rozprężne. W tego typu budynkach dzięki wykorzystaniu skrzynek rozprężnych możliwy jest montaż anemostatów kasetonowych wirowych o przekroju kwadratowym oraz kołowym charakteryzujących się dużymi przepływami przy jednoczesnym niskim oporze przepływu powietrza, co tym samym zapewnia spełnienie wymaganej krotności wymian powietrza wentylacyjnego w wielkokubaturowych pomieszczeniach bez konieczności wykonywania bardzo wielu punktów nawiewnych i wyciągowych. Konstrukcja skrzynek rozprężnych wykorzystywanych do montażu anemostatów o wysokiej wydajności umożliwia jednoczesny montaż u góry skrzynki zintegrowanych przepustnic regulacyjnych i kierownic, co dodatkowo pomaga na odpowiednią regulację przepływu powietrza przez anemostat, co jest szczególnie ważne zwłaszcza w przypadku budynków biurowych lub takich, w których prędkość przepływu powietrza i niski poziom hałasu generowanego przez instalację jest szczególnie istotny.
Skrzynki rozprężne wykorzystywane do łączenia instalacji dystrybucji powietrza wentylacyjnego z anemostatami oraz kratkami nawiewnymi i wyciągowymi to powszechne rozwiązanie w profesjonalnych instalacjach wentylacji mechanicznej. Skrzynki dostępne na polskim rynki są uniwersalnym rozwiązaniem możliwym do dostosowania i dopasowania na każdej budowie bez względu na charakter i rodzaj obiektu budowlanego, na którym wykonywana jest instalacja wentylacji mechanicznej. Dzięki temu, że różni producenci oferują wszelkiego rodzaju skrzynki gotowe do montażu na budowie oraz skrzynki modułowe możliwe do złożenia bezpośrednio w miejscu montażu instalacji wentylacyjnej są to produkty uniwersalne i przyjazne zarówno dla instalatorów jak i inwestorów.
Skrzynki rozprężne bez względu na markę oraz serię produktów mogą być wykonane z różnych materiałów, w różnych wersjach przyłączeniowych, mogą być też wyposażone w uchwyty do montażu w wersji podwieszanej, ściennej oraz podłogowej, co dodatkowo zwiększa ich uniwersalność i wygodę montażu instalacji. Wykorzystanie skrzynki rozprężnej zapewnia ponad to prawidłowy przepływ strugi powietrza wentylacyjnego prze anemostaty, co tym samym zwiększa komfort użytkowania instalacji wentylacyjnej, zmniejsza jej opory przepływu oraz hałas i pozwala na dokładniejszą regulację systemu wentylacji mechanicznej.