Choć bloki z wielkiej płyty są przez wielu postrzegane jako trwałe, solidne budynki, które wytrzymały upływ czasu, były i są odporne na obciążenia, a ich dużym plusem jest prostota układu konstrukcyjnego, warto pamiętać, że wielkopłytowe budownictwo osiąga już górny pułap wieku emerytalnego: najstarsze osiedla mają już ponad 65 lat! Oczywiście, znaczna większość bloków przeszła termomodernizację, która nie pozostała bez wpływu na poprawienie parametrów technicznych i ogólne użytkowanie, jednak popularna w PRLu technologia prefabrykowanego wznoszenia budynków mieszkalnych wielorodzinnych wciąż ma swoje ograniczenia, zwłaszcza w zakresie wentylacji.
W poniższym przewodniku wyjaśnimy Ci skąd biorą się ograniczenia, które powstrzymują inwestorów przed zastosowaniem nowoczesnych rozwiązań wentylacyjnych w blokach, jakie przepisy budowlane i normy wentylacyjne odnoszą się do instalacji zlokalizowanych w blokach i mieszkaniach oraz, co możesz zrobić legalnie i zgodnie z prawem, jeśli chcesz zadbać o komfort czystego powietrza w swoim mieszkaniu.
Wbrew pozorom zastosowanie wentylacji grawitacyjnej nie było złą wolą projektantów czy też decyzją podjętą ze względu na wielką wizję zysku wygenerowanego oszczędnością na materiałach: naturalny przepływ powietrza w latach 60′, 70′, 80′ czyli w czasach największego boomu na budownictwo wielopłytowe był po prostu jedynym powszechnie stosowanym rozwiązaniem w budownictwie zarówno wielorodzinnym, jak i w gospodarstwach domowych. Warto mieć na względzie, że wentylacja grawitacyjna była projektowana „w zgodzie” z parametrami budynku, a jej działanie było gwarantowane poprzez nieszczelne okna, infiltracje, szczeliny i mostki termiczne. I najważniejsze: 50 lat temu w trakcie ogromnej reformy energetycznej nikt nie przykładał większej uwagi do jakości powietrza, a co za tym idzie nie widziano potrzeby stosowania bardziej zaawansowanych systemów wentylacyjnych.
Dlaczego naturalny przepływ powietrza w mieszkaniu zlokalizowanym w bloku nie do końca działa? Pomyślmy o wszystkich modernizacjach osiedli mieszkaniowych starszego typu i obecnie funkcjonujących standardach budowlanych.
W przypadku termomodernizacji bloków dochodzi do paradoksu: mieszkańcy zyskują doskonałe docieplenie, ale i obrywają z powodu złej wentylacji i słabej jakości powietrza w mieszkaniu. Swobodny przepływ powietrza do tej pory gwarantowany przez nieszczelności zostaje odcięty i lokatorzy budynków mieszkalnych będą odczuwać tego skutki:
Wiesz już, że zła wentylacja prowadzi do rozwoju niewłaściwego mikroklimatu w mieszkaniach, rozwoju pleśni i grzybów. Jednak przed modyfikacją wentylacji musisz poznać przepisy dotyczące systemów wentylacyjnych w blokach i budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego, ponieważ różnią się od norm obejmujących budynki jednorodzinne.
Bloki z wielkiej płyty nie są przystosowane do nowoczesnych rozwiązań, a wspólne piony grawitacyjne są niestety źródłem większości problemów, a niestety nie zawsze modernizacja całego pionu jest możliwa. Lokatorzy bloków mieszkalnych niestety są bardzo ograniczenie przepisami systemu wentylacji niż właściciele domów jednorodzinnych. Jednak to nie znaczy, że są bezradni. Sprawdź, co możesz zrobić legalnie i bez naruszania przepisów, tak by pozbywać się zużytego powietrza z mieszkania, a w zamian zyskać czyste powietrze, wolne od zanieczyszczeń, bakterii i pleśni.
Ponieważ jednym z najczęściej spotykanych sposobów wentylacji jest naturalna wymiana powietrza, która bazuje na różnicach ciśnienia i temperatury wewnątrz i na zewnątrz budynku, sprawdźmy o co zadbać, by dopływ powietrza zewnętrznego odbywał się w sposób niezakłócony.
Niestety, ciągle panujące mity i przekonania dotyczące kratek wentylacyjnych, które „ciągną zimno”, „wieje z nich” i „szpecą” według dużej części inwestorów, są przyczyną najgorszego błędu, który jest popełniany w mieszkaniach zlokalizowanych w blokach: zakrywania kratek wentylacyjnych.
Wentylacja grawitacyjna działa tylko pod jednym warunkiem: że zużyte powietrze ma którędy wypływać. Zakrywanie kratek wentylacyjnych blokuje ten proces: brak ciągu to brak wentylacji, więc para wodna będąca ubocznym produktem gotowania czy kąpieli pozostaje w pomieszczeniu ku radości wszelkiej maści bakterii: jest to idealne środowisko do rozwoju najgorszego typu mikroklimatu bazującego na rozwoju wykwitów pleśni i grzybów.
Jako mieszkaniec możesz zrobić dużo, by ograniczyć nadmiar wilgoci w całym mieszkaniu.
Jak już wcześniej wspominano, zbyt szczelne okna odcinają dopływ powietrza zewnętrznego. Montaż nawiewników okiennych to rozwiązanie, które umożliwia działanie wentylacji grawitacyjnej bez konieczności otwierania okien. Dodatkowo, nawiewniki okienne są w pełni zgodne z przepisami i zaleceniami kominiarskimi. Nie grożą Ci zatem żadne konsekwencje prawne ze strony spółdzielni.
Używanie wentylatora łazienkowego w bloku nie jest zabronione, może on być traktowany jako wsparcie dla wentylacji naturalnej, ale pod jednym warunkiem: nie może on działać ciągle! Takie działanie zaburzałoby ciąg w całym pionie grawitacyjnym wywołując efekt cofki u Twoich sąsiadów. Z tego względu bardzo często spółdzielnie nakładają obowiązek posiadania zgody administratora na używanie wentylatora łazienkowego. Jak korzystać z niego w prawidłowy i bezpieczny sposób?
W mieszkaniach zlokalizowanych w blokach z wielkiej płyty, gdzie funkcjonuje wentylacja grawitacyjna mechaniczny okap kuchenny podłączony do wspólnego kanału jest niezgodny z przepisami: mieszkańcy mogą montować okap w obiegu zamkniętym lub pochłaniacz zapachów.
Całkowicie prawidłową wentylację, zapewniającą oszczędność energii, odzysk ciepła, świeże powietrze i redukcję na kosztach ogrzewania gwarantuje montaż rekuperacji, czyli wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. System składający się z centrali wentylacyjnej i przewodów wentylacyjnych (przewody nawiewne i wywiewne) odpowiada za stałą wymianę powietrza, jego filtrację, stabilny mikroklimat. Z tego powodu wentylacja mechaniczna uznawana jest za system o znacznie lepszych właściwościach i możliwościach sterowania niż wentylacja naturalna.
Oczywiście, znacznie łatwiejsze pod kątem montażu jest instalowanie rekuperacji w przypadku domów wolnostojących lub mieszkań w stanie deweloperskim w wieżowcach, które są dopiero wznoszone. Jednak jeśli jesteś właścicielem mieszkania w istniejącym bloku z wielkiej płyty, również możesz skorzystać z dobrodziejstw rekuperacji, choć wymaga to odpowiedniego projektu, a w przypadku bloku z wielkiej płyty rozwiązań w postaci montażu rekuperacji decentralnej.
Rekuperator ścienny to urządzenie instalowane w ścianie zewnętrznej budynku, które nie ingeruje w piony wentylacyjne, nie wymaga przeróbek ani zaawansowanych prac, które dodatkowo wymagałyby również zgody spółdzielni, dlatego jest doskonałym rozwiązaniem w przypadku budownictwa wielopłytowego.
Odpowiednie rekuperatory decentralne mają dobrą sprawność odzysku ciepła. System składa się z dwóch wentylatorów: jeden wentylator nawiewa, drugi wyciąga zużyte powietrze, a wymiennik ciepła na bieżąco odzyskuje energię termiczną.
Jak wygląda instalacja rekuperatora decentralnego w mieszkaniu w bloku z wielkiej płyty? Instalatorzy w oparciu o projekt przygotowują otwór w ścianie zewnętrznej, a następnie:
Całość prac na jedno urządzenie zamyka się w około 2 godzinach.
System mechanicznego wspomagania wymiany powietrza w mieszkaniu to stały dostęp do świeżego powietrza, filtracja smogu i alergenów (co jest szczególnie ważne w przypadku dużych miast i osiedli mieszkaniowych), brak wilgoci i pleśni i odzysk ciepła generujący niższe rachunki.
Indywidualna wentylacja nawiewno-wywiewna musi być wykonana zgodnie z prawem budowlanym i normami przewidzianymi dla mieszkalnictwa zbiorowego.
Dobrze zaprojektowany, przemyślany system rekuperacji ściennej to najlepsze rozwiązanie w zakresie optymalnej wentylacji dla budynków starszego typu, tam, gdzie niemożliwa jest instalacja centralnego systemu. Prostota montażu, niższe koszty, a jednocześnie doskonała wymiana powietrza, jego pełna higienizacja i odzysk ciepła zapewniające komfort cieplny w mieszkaniu: taki zbilansowany system tworzy zdrowy i korzystny dla mieszkańców mikroklimat.